• Jednym z pytań, które często słyszymy, jest pytanie o konieczność podpisania publikowanego zdjęcia. Bez względu na to czy publikujemy fotografię lub inny utwór w gazecie drukowanej czy w internecie zasady są te same. Twórcy utworu przysługują tzw. autorskie prawa osobiste. Otóż zgodnie z art. 16 pkt. 2 pr. aut. twórca ma prawo do oznaczenia utworu jego nazwiskiem, pseudonimem lub do udostępniania go anonimowo. Twórca może jednak samo postanowić, że nie będzie korzystał z prawa o oznaczania jego utworu - przykładem jest są postanowienia tzw. wolnych lub otwartych licencji, w których twórca utworu wyraża zgodę na korzystanie z utworu....  Nie ma również przeszkód by twórca zobowiązał się do nie wykonywania przysługującego mu prawa o charakterze osobistym. 

      Podsumowując, co do zasady, każde publikowane zdjęcie lub jakikolwiek inny utwór powinniśmy oznaczać osobą jego twórcy. Wyjątkiem jest sytuacja, w której to sam twórca postanowi o jego rozpowszechnianiu anonimowo lub gdy zobowiąże się do nie wykonywania swoich praw autorskich o charakterze osobistym.

      Warto na zakończenie podkreślić, że ustawa o prawie autorskim i prawach pokrewnych penalizuje zachowanie polegające na przywłaszczeniu autorstwa lub wprowadzeniu w błąd co do autorstwa utworu. To samo dotyczy rozpowszechniania cudzego utworu bez podania nazwiska lub pseudonimu twórcy. Inaczej mówiąc, takie zachowania jak te wskazane wyżej, stanowią przestępstwo i rodzą odpowiedzialność karną. Co ważne, wskazane wyżej przestępstwa nie są ścigane z urzędu, a na wniosek poszkodowanego.  

      /fot. www.pixabay.com/

    • Ile trwają prawa autorskie? Wiecznie czy jednak są ograniczone czasowo? Odpowiedź na to pytanie, jak to często w świecie prawa bywa, brzmi: To zależy... Zależy głównie od tego jakich praw dotyczy. W zasadzie autorskie prawa osobiste nie wygasają nigdy, choć jak uznaje to doktryna prawa autorskiego, doznają pewnej "erozji". Zatem zawsze musimy respektować prawo twórcy do autorstwa utworu etc. Jeśli zaś chodzi o autorskie prawa o charakterze majątkowym to tutaj sytuacja jest diametralnie inna. Autorskie prawa majątkowe wygasają, po upływie określonego okresu czasu, który wynosi 70 lat dla wszystkich rodzajów utworów. Różny jest jednak sposób określania początku biegu tego terminu, który jest liczony w pełnych latach następujących po roku, w którym wystąpiło wskazane niżej zdarzenie:

      • śmierć twórcy utworu;
      • śmierć współtwórcy utworu, który zmarł jako ostatni z grona wszystkich współtwórców danego utworu;
      • śmierć ostatniej z wymienionej osób: główny reżyser, autor scenariusza, autor dialogów, kompozytor muzyki skomponowanej do utworu audiowizualnego – jeżeli chodzi o prawa majątkowe do utworu audiowizualnego;
      • śmierć ostatniej z wymienionych osób: autor utworu słownego, kompozytora utworu muzycznego – jeżeli chodzi o prawa autorskie do utworu słowno-muzycznego, w sytuacji gdy utwór słowny i utwór muzyczny były dedykowane do powstania konkretnego utworu słowno-muzycznego;
      • pierwsze rozpowszechnienie utworu – dotyczy utworu, którego twórca jest nieznany. Z wyjątkiem sytuacji, w której twórca jest możliwy do zidentyfikowania po pseudonimie lub ujawnił się;
      • rozpowszechnienie utworu, a w jego braku ustalenie utworu – jeżeli majątkowe prawa autorskie do utworu z mocy ustawy przysługują osobie innej niż twórca.

      W tym miejscu warto zauważyć, że wygaśnięcie praw majątkowych do utworu nie wpływa na prawo własności egzemplarza utworu, w naszym przypadku do płótna, na którym dzieło mistrza zostało wyrażone. Wygaśnięcie praw majątkowych nie powoduje po stronie właściciela obrazu do jego udostępniania czy możliwości reprodukowania. Ale to już kompletnie inna historia...

      Podsumowując, możemy korzystać nawet w wymiarze komercyjnym z dzieł, które są w domenie publicznej, ale musimy respektować autorskie prawa osobiste, które nadal obowiązują. 

      /fot. Pixabay.com/

    © 2019 PrawoAutora.pl Wszelkie prawa zastrzeżone. Serwis prowadzony przez Kancelaria Dzikowski Prawo Autorskie Wrocław